Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης Θάνος Λειβαδίτης

Ἀλλὰ τὰ βράδια
Καὶ νὰ ποὺ φτάσαμε ἐδῶ
Χωρὶς ἀποσκευὲς
Μὰ μ᾿ ἕνα τόσο ὡραῖο φεγγάρι
Καὶ ἐγὼ ὀνειρεύτηκα ἕναν καλύτερο κόσμο
Φτωχὴ ἀνθρωπότητα, δὲν μπόρεσες
οὔτε ἕνα κεφαλαῖο νὰ γράψεις ἀκόμα
Σὰ σανίδα ἀπὸ θλιβερὸ ναυάγιο
ταξιδεύει ἡ γηραιά μας ἤπειρος
Ἀλλὰ τὰ βράδια τί ὄμορφα
ποῦ μυρίζει ἡ γῆ
Βέβαια ἀγάπησε
τὰ ἰδανικά της ἀνθρωπότητας,
ἀλλὰ τὰ πουλιὰ
πετοῦσαν πιὸ πέρα
Σκληρός, ἄκαρδος κόσμος,
ποῦ δὲν ἄνοιξε ποτὲ μίαν ὀμπρέλα
πάνω ἀπ᾿ τὸ δέντρο ποὺ βρέχεται
Ἀλλὰ τὰ βράδια τί ὄμορφα
ποῦ μυρίζει ἡ γῆ
Ὕστερα ἀνακάλυψαν τὴν πυξίδα
γιὰ νὰ πεθαίνουν κι ἀλλοῦ
καὶ τὴν ἀπληστία
γιὰ νὰ μένουν νεκροὶ γιὰ πάντα
Ἀλλὰ καθὼς βραδιάζει
ἕνα φλάουτο κάπου
ἢ ἕνα ἄστρο συνηγορεῖ
γιὰ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα
Ἀλλὰ τὰ βράδια τί ὄμορφα
ποῦ μυρίζει ἡ γῆ
Καθὼς μένω στὸ δωμάτιό μου,
μοῦ ᾿ρχονται ἄξαφνα φαεινὲς ἰδέες
Φοράω τὸ σακάκι τοῦ πατέρα
κι ἔτσι εἴμαστε δύο,
κι ἂν κάποτε μ᾿ ἄκουσαν νὰ γαβγίζω
ἦταν γιὰ νὰ δώσω
ἕναν ἀέρα ἐξοχῆς στὸ δωμάτιο
Ἀλλὰ τὰ βράδια τί ὄμορφα
ποῦ μυρίζει ἡ γῆ
Κάποτε θὰ ἀποδίδουμε δικαιοσύνη
μ᾿ ἕνα ἄστρο ἢ μ᾿ ἕνα γιασεμὶ
σὰν ἕνα τραγοῦδι ποὺ καθὼς βρέχει
παίρνει τὸ μέρος τῶν φτωχῶν
Ἀλλὰ τὰ βράδια τί ὄμορφα
ποῦ μυρίζει ἡ γῆ!
Δῶς μου τὸ χέρι σου..
Δῶς μου τὸ χέρι σου

21 Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα Δασοπονίας

Γνωρίζετε ότι:

•    Η επιβίωση 1,6 δισεκατομμυρίων ανθρώπων εξαρτάται από τα δάση;
•    Περισσότεροι από 300 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σ’ αυτά;
•    Φιλοξενούν το 80% της χερσαίας βιοποικιλότητας του πλανήτη;
•    Σε αυτά συναντάμε τα 2/3 των ζώων και των φυτών που ζουν στην ξηρά;
•    Καλύπτουν το 31% της συνολικής έκτασης της Γης;
•    30% των δασών χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ξυλείας και προϊόντων;
•    Πάνω από το 40% του οξυγόνου στον κόσμο, παράγεται από τροπικά δάση;
•    Περισσότερο από το ένα τέταρτο των σύγχρονων φαρμάκων, αξίας περίπου 108 δισεκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο, προέρχονται από τροπικά φυτά δασών; 

Η ημέρα του Δάσους (21^η Μαρτίου) και πρώτη μέρα της άνοιξης έχει καθιερωθεί ως ημέρα προβληματισμού γύρω από τη Δασοπονία ως έννοιας αλλά και ως θεσμού. 

Πέρσι,  τα Ηνωμένα Έθνη, αναγνωρίζοντας την αξία των δασών και της αειφόρου διαχείρισής τους ανακήρυξαν το έτος 2011, ως Διεθνές Έτος Δασών προκειμένου να τεθεί ο προβληματισμός για τα σύγχρονα αδιέξοδα. 

Παρόλα αυτά ο απολογισμός όσον αφορά στα δάση στη γη είναι σοκαριστικός. Σε 7 μόλις χρόνια χάθηκε περισσότερο από “μια Ελλάδα δέντρα” στον Αμαζόνιο -150 εκατομμύρια στρέμματα. Αν συνεχίσουμε, έτσι το 55% του Αμαζονίου θα έχει χαθεί έως το 2030!

 Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) εκτιμά ότι κάθε χρόνο 130.000 km² παγκόσμιων δασικών εκτάσεων χάνονται, λόγω της αποψίλωσής τους.  Οι ανορθολογικές πρακτικές χρήσεων γης, βιώσιμης υλοτομίας και διαχείρισης γης, αποτελούν τους πιο συνηθισμένους λόγους για αυτήν την απώλεια.
Επίσης ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) εκτιμά ότι τα δάση και οι δασικές εκτάσεις παγκοσμίως, μπορούν να αποθηκεύσουν περισσότερους από ένα τρισεκατομμύριο τόνους άνθρακα - το διπλάσιο δηλαδή του ποσού που βρέθηκε στην ατμόσφαιρα.  Ακόμη η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι τα δάση παρέχουν οικότοπους για τα περίπου 2/3 όλων των ειδών στον πλανήτη, και ότι η αποψίλωση των κλειστών τροπικών δασών θα μπορούσε να επιφέρει απώλειες στη βιοποικιλότητα, μέχρι και 100 είδη την ημέρα!

21η Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Σύνδρομο Down

Το Τμήμα Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, με αφορμή την 21η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Σύνδρομο Down, εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση: "Η Παγκόσμια Ημέρα για το Σύνδρομο Down καθιερώθηκε το 2006 με πρωτοβουλία του γιατρού Στυλιανού Αντωναράκη, καθηγητή Γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης και γιορτάζεται για 7η φορά στις 21 Μαρτίου.  Η ημέρα δεν επιλέχτηκε τυχαία, αλλά από τα αριθμητικά δεδομένα του Συνδρόμου (3ο χρωμόσωμα στο 21ο ζεύγος = 3.21). 

21 Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

Σύντομο ιστορικό: 
Η Εταιρεία Συγγραφέων θέσπισε την Ημέρα Ποίησης το 1998, επιλέγοντας για τον εορτασμό της την 21η Μαρτίου· ημέρα της εαρινής ισημερίας-αρχή της άνοιξης. 
Το 2001 η UNESCO, ύστερα από εισήγηση του προέδρου της Εταιρείας Συγγραφέων πρέσβη Βασίλη Βασιλικού, υιοθέτησε την «Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης» αναθέτοντας στη χώρα μας να οργανώσει τον πρώτο διεθνή εορτασμό.

Η εποχή λοιπόν της ποίησης είναι η άνοιξη και η τέχνη της άνοιξης είναι η ποίηση! 
Και ποιος δεν έχει υμνήσει το μεγαλείο της ανανέωσης, της αναγέννησης, της συμβολικής κάθαρσης από τα δεινά του χειμώνα, της γονιμότητας και του μέγιστου οίστρου των πάντων, όπως αυτά εκφράζονται μέσα από τον ερχομό της άνοιξης;
 Και ποιος αλήθεια μπορεί να θέσει σαφή όρια μεταξύ άνοιξης και ποίησης;

Μανόλης Γιανναδάκης

“Η άνοιξη αυτή μας βρήκε όλους απροετοίμαστους

κι ανόρεξους ή αδιάφορους –

απροετοίμαστη κι η άνοιξη, σε κάθε της βήμα κοντοστέκεται

σαστίζει και σωπαίνει κάτω απ’ τα λίγα της δέντρα– δε ρωτάει.

Το φως επιστρέφει

απ’ το περσινό καλοκαίρι κατάκοπο κι αφηρημένο, απόμακρο,

                                             παραξενεμένο απ’ την καινούρια του νεότητα…”

                                                     (Γ. Ρίτσος, Οδηγός ασανσέρ/απόσπασμα)

21 Μαρτίου Εαρινή Iσημερία

Η 'Ανοιξη ξεκίνησε και επίσημα σήμερα το πρωί με την εαρινή ισημερία, πιο πρόωρα σε σχέση με άλλες φορές. Οι αστρονόμοι ορίζουν την ισημερία, που σηματοδοτεί την έναρξη της άνοιξης, ως η στιγμή όπου ο Ήλιος λάμπει ακριβώς κάθετα πάνω από τον Ισημερινό της Γης, ενώ αμέσως μετά «μεταναστεύει» αργά προς τα βόρεια, φέρνοντας σιγά-σιγά το καλοκαίρι στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ανήκει και η Ελλάδα.

Διοργάνωση βιωματικού σεμιναρίου κούκλας!

Διοργάνωση προαιρετικού βιωματι-κού σεμιναρίου για νηπιαγωγούς του Δήμου Κιλκίς.
Το σεμινάριο  θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2012 σύμφωνα με το ακόλουθο πρόγραμμα:

4.30- 6.30: Εμψύχωση της κούκλας και του αντικειμένου

Χατζημητάκου Εύη, νηπιαγωγός, θεατροπαιδαγωγός

6.30-715: Κατασκευή κούκλας με επαναχρησιμοποιούμενα υλικά στο νηπιαγωγείο,  Μαρία Παπαδοπούλου  Σύμβουλος Προσχολικής 38^ης Περιφέρειας

Χώρος υλοποίησης: Παράρτημα 2^ου Νηπιαγωγείου Κιλκίς, Σπάρτης 1, δίπλα στο Πάρκο Κιλκίς (τηλ. 2341070781).

11 χρόνια λειτουργίας Νηρέα:Πρόσκληση

Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς “ΝΗΡΕΑΣ” διοργανώνει εκδήλωση-γιορτή για τα 11 χρόνια λειτουργίας του, τη Δευτέρα 26 Μαρτίου, στις 9 μμ, στο Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Κιλκίς, όπου σε συνεργασία με την Κοινωνία των Πολιτών.







Θα προβληθεί η ταινία «Η πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής σου» και μετά θα ακολουθήσει πάρτυ στο φουαγιέ. 

Το τραγούδι της ημέρας

Οι γυναίκες στην επανάσταση του 1821

Οι πιο γνωστές ίσως  ηρωίδες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 είναι η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους.

Είναι γνωστό πως  η συμβολή της γυναίκας στην απελευθέρωση δεν περιορίζεται στη δράση των δύο γνωστών ηρωίδων. Αξίζει να αναφερθεί η στήριξη της γυναίκας, αδελφής, μάνας του ήρωα του ’21. Η ανώνυμη αυτή γυναίκα βρισκόταν δίπλα στον πολεμιστή. 

Η  Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους, δύο γυναίκες είχαν διαφορετική καταγωγή, προέρχονταν από διαφορετική κοινωνική τάξη, είχαν διαφορετική μόρφωση, αλλά παρουσίαζαν πολλά κοινά στοιχεία στη δράση τους. Μετά την έναρξη της Επανάστασης αψηφούν τους κινδύνους, ξεπερνούν το κατεστημένο που καθόριζε η θέση της γυναίκας εκείνης της εποχής και επιδεικνύουν χαρακτηριστική περιφρόνηση προς το συμφέρον της προσωπικής τους περιουσίας και κληρονομιάς, το οποίο θυσιάζουν για την απελευθέρωση της Ελλάδας. 

Οι γυναίκες ηρωίδες θα μποορύσε να αποτελέσει το θέμα ενός σχεδίου εργασίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Στο πλαίσιό του θα μπορούσε να γίνει μια έρευνα στον τόπο που κατοικούν τα παιδιά πόσοι δρόμοι έχουν το όνομα ηρωϊδων της ελληνικής επανάστασης αλλά και άλλων σημανιτκών γυναικών.

Tα «Kλασσικά» των παιδικών μας χρόνων

 T ο πρώτο τεύχος των «Kλασσικών Eικονογραφημένων» που κυκλοφόρησε στην Eλλάδα του 1951 ήταν «Oι Άθλιοι». Πίσω από τα «Kλασσικά Eικονογραφημένα»ο εκδοτικός οίκος «Aτλαντίς» των αδελφών Πεχλιβανίδη,  είχαν επιτύχει να εισάγουν εκλαικεύοντας στην Eλλάδα όλη την κλασική παιδική και εφηβική λογοτεχνία συνεργαζόμενοι με αμερικανικούς κυρίως οίκους και παράλληλα να εκδώσουν αμιγώς ελληνικές σειρές παραμυθιών και ιστορίας εμπνευσμένης ως επί το πλείστον από τη λαϊκή παράδοση και το 1821. 

 

Σύμφωνα με τον Νίκο Βατόπουλο η  πρωτοτυπία των ελληνικών «Kλασσικών» ήταν ότι πέρα από τους μεταφρασμένους τίτλους εξέδωσαν πολλούς νέους τίτλους από την ελληνική μυθολογία, τη βυζαντινή ιστορία και την Eλληνική Eπανάσταση. Eτσι, δίπλα στην «Iωάννα της Λωρραίνης» και τον «Pομπέν των Δασών» έρχονταν να  προστεθούν ο «Aγαμέμνων», η «Θεοδώρα» και ο «Kολοκοτρώνης». Δημιούργησαν  δηλαδή και τα κλασικά πορτρέτα των αγωνιστών του ’21 (έργα του A. Kοντόπουλου και του K. Mαλάμου). 

 Τα εξώφυλλα των «Κλασσικών Εικονογραφημένων» εκφράζουν μία ξεχωριστή αισθητική (που κανείς δεν μπόρεσε να αντιγράψει) και έχουν σημαδέψει μια ολόκληρη εποχή. Μέσα από αυτά ένα μεγάλο μέρος του κοινού, πάνω από 35 ετών, αναγνωρίζει κομμάτια της ενηλικίωσής του. Καιρός να τα γνωρίσουν και οι νεότεροι...
Πηγή Hμερομηνία  http://www.kathimerini.gr

Επιμόρφωση:Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Χαρακτική Ξενή Σαχίνη

Έναν από τους στόχους της Δράσης «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας» αποτελεί η δικτύωση και η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών σε θέματα διαπολιτισμικής αγωγής και εκπαίδευσης. Στην κατεύθυνση αυτή διοργανώνουμε εκδήλωση την Πέμπτη 5 Απριλίου 2012, με τίτλο «Ταυτότητες και εκπαίδευση: Ένα παράδειγμα παρέμβασης στον μαθητικό πληθυσμό της μειονότητας στη Θράκη». Η εκδήλωση διοργανώνεται σε συνεργασία με το Ελληνικό Παρατηρητήριο για τη Διαπολιτισμική Παιδεία και Εκπαίδευση και θα γίνει στη Θεσσαλονίκη, στο Αμφιθέατρο ΙΙ του Κέντρου Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (Κτήριο ΚΕ.Δ.Ε.Α., 3ης Σεπτεμβρίου Πανεπιστημιούπολη) και ώρα 17:30-20:00. 

Ιστορική ζωγραφική

Η ιστορική ζωγραφική είχε στόχο να απομνημονεύσει τον Αγώνα. Η ιδανική εικόνα του όφειλε να προβάλει τον ηρωισμό και την υπέρτατη θυσία ως ηθικό πρότυπο και ως αδιάσειστο άλλοθι ιστορικής συνέχειας. Παράλληλα θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως όπλο ιδεολογικής προπαγάνδας.

Ο κυριότερος εκπρόσωπος της ιστορικής ζωγραφικής, ο Θεόδωρος Βρυζάκης, ο πρώτος ζωγράφος που σπουδάζει στο Μόναχο, υπήρξε γιος θύματος 
του Αγώνα. Το μνημειακό μέγεθος των έργων της ιστορικής ζωγραφικής, οι τελετουργικές και σκηνοθετημένες συνθέσεις, το επιμελημένο ύφος του ακαδημαϊκού ιδεαλιστικού Ρομαντισμού μαρτυρούν τον επίσημο ιδεολογικό ρόλο των πινάκων αυτών. Πλάι στις επιβλητικές ιστορικές συνθέσεις αναπτύσσεται μια μορφή ειδυλλιακής ρομαντικής ηθογραφίας του Αγώνα, που προσδιορίστηκε και πάλι από έναν φιλελληνικό ορίζοντα προσδοκίας. 

 Η ιστορική ζωγραφική είχε στόχο να απομνημονεύσει τον Αγώνα. Η ιδανική εικόνα του όφειλε να προβάλει τον ηρωισμό και την υπέρτατη θυσία ως ηθικό πρότυπο και ως αδιάσειστο άλλοθι ιστορικής συνέχειας. Παράλληλα θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως όπλο ιδεολογικής προπαγάνδας.

Ο κυριότερος εκπρόσωπος της ιστορικής ζωγραφικής, ο Θεόδωρος Βρυζάκης, ο πρώτος ζωγράφος που σπουδάζει στο Μόναχο, υπήρξε γιος θύματος
του Αγώνα. Το μνημειακό μέγεθος των έργων της ιστορικής ζωγραφικής, οι τελετουργικές και σκηνοθετημένες συνθέσεις, το επιμελημένο ύφος του ακαδημαϊκού ιδεαλιστικού Ρομαντισμού μαρτυρούν τον επίσημο ιδεολογικό ρόλο των πινάκων αυτών. Πλάι στις επιβλητικές ιστορικές συνθέσεις αναπτύσσεται μια μορφή ειδυλλιακής ρομαντικής ηθογραφίας του Αγώνα, που προσδιορίστηκε και πάλι από έναν φιλελληνικό ορίζοντα προσδοκίας.
Περισσότερα http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?sel=386

		Μαργαρίτης Γεώργιος (1814 - 1884) Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης ορμά έφιππος προς την Ακρόπολη, 1844 Λάδι σε μουσαμά , 94 x 117 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη , Αρ. έργου: Κ.878

 

Γιώργος Σεφέρης:Ένας Έλληνας -ο Μακρυγιάννης

Πηγή: Γιώργου Σεφέρη, «Δοκιμές», εκδ. Ίκαρος, Αθήναι 1981 (4)

...Τα γράμματα είναι από τις πιο ευγενικές ασκήσεις κι από τους πιο υψηλούς πόθους του ανθρώπου. Η παιδεία είναι ο κυβερνήτης του βίου. Κι επειδή οι αρχές αυτές είναι αληθινές, πρέπει να μην ξεχνούμε πως υπάρχει μια καλή παιδεία -εκείνη που ελευθερώνει και βοηθά τον άνθρωπο να ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον εαυτό του και μια κακή παιδεία -εκείνη που διαστρέφει και αποστεγνώνει και είναι μια βιομηχανία που παράγει τους ψευτομορφωμένους και τους νεόπλουτους της μάθησης, που έχονν την ίδια κίβδηλη ευγένεια με τους νεόπλουτους του χρήματος. Αν ο Μακρυγιάννης μάθαινε γράμματα την εποχή εκείνη, πολύ φοβούμαι πως θα έπρεπε να απαρνηθεί τον εαυτό του, γιατί την παιδεία την κρατούσαν στα χέρια τους οι «τροπαιούχοι του άδειου λόγου», καθώς είπε ο ποιητής, που δεν έλειψαν ακόμη. Δεν επαινώ τον Μακρυγιάννη γιατί δεν έμαθε γράμματα, αλλά δοξάζω τον πανάγαθο Θεό που δεν του έδωσε τα μέσα να τα μάθει. Γιατί αν είχε πάει σε δάσκαλο, θα είχαμε ίσως πολλές φορές τον όγκο των Απομνημονευμάτων σε μια γλώσσα, όλο κουδουνίσματα και κορδακισμούς· θα είχαμε ίσως περισσότερες πληροφορίες για τα ιστορικά των χρόνων εκείνων, θα είχαμε ίσως ένα Σούτσο της πεζογραφίας, αλλά αυτή την αστέρευτη πηγή ζωής, που είναι το βιβλίο του Μακρυγιάννη, δε θα την είχαμε. Και θα ήταν μεγάλο κρίμα. Γιατί έτσι όπως μας φανερώνεται ο Μακρυγιάννης, βλέπουμε ολοκάθαρα πως αν και αγράμματος, δεν ήταν διόλου ένας ορεσίβιος ακαλλιέργητος βάρβαρος. Ήταν ακριβώς το εναντίον: ήταν μια από τις πιο μορφωμένες ψυχές του ελληνισμού. Και η μόρφωση, η παιδεία που δηλώνει ο Μακρυγιάννης, δεν είναι κάτι ξέχωρο ή αποσπασματικά δικό του· είναι το κοινό χτήμα, η ψυχική περιουσία μιας φυλής, παραδομένη για αιώνες και χιλιετίες, από γενιά σε γενιά, από ευαισθησία σε ευαισθησία· κατατρεγμένη και πάντα ζωντανή, αγνοημένη και πάντα παρούσα -είναι το κοινό χτήμα της μεγάλης λαϊκής παράδοσης του Γένους. Είναι η υπόσταση, ακριβώς, αυτού του πολιτισμού, αυτής της διαμορφωμένης ενέργειας, που έπλασε τους ανθρώπους και το λαό που αποφάσισε να ζήσει ελεύθερος ή να πεθάνει στα '21. Γι’αυτό η λαϊκή μας παράδοση είναι τόσο σπουδαία. 

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας φτωχός φουστανελάς που είχε τη μανία να ζωγραφίζει. Τον έλεγαν Θεόφιλο. Τα πινέλα του τα κουβαλούσε στο σελάχι του, εκεί που οι πρόγονοί του βάζαν τις πιστόλες και τα μαχαίρια τους. Τριγύριζε στα χωριά της Μυτιλήνης, τριγύριζε στα χωριά του Πηλίου και ζωγράφιζε. Ζωγράφιζε ό,τι του παράγγελναν, για να βγάλει το ψωμί του. Υπάρχουν στον Άνω Βόλο κάμαρες ολόκληρες ζωγραφισμένες από το χέρι του Θεόφιλου, καφενέδες στη Λέσβο, μπακάλικα και μαγαζιά σε διάφορα μέρη που δείχνουν το πέρασμά του -αν σώζουνται ακόμη. Ο κόσμος τον περιγελούσε. Του έκαναν μάλιστα και αστεία τόσο χοντρά, που κάποτε τον έριξαν κάτω από μιαν ανεμόσκαλα και τού 'σπασαν ένα δυο κόκαλα. Ο Θεόφιλος, ωστόσο, δεν έπαυε να ζωγραφίζει σε ό,τι έβρισκε. Είδα πίνακές του φτιαγμένους πάνω σε κάμποτο, πάνω σε πρόστυχο χαρτόνι. Τους θαύμαζαν κάτι νέοι που τους έλεγαν ανισόρροπους oι ακαδημαϊκοί. Έτσι κυλούσε η ζωή του και πέθανε ο Θεόφιλος, δεν είναι πολλά χρόνια, και μια μέρα ήρθε ένας ταξιδιώτης από τα Παρίσια. Είδε αυτή τη ζωγραφική, μάζεψε καμιά πενηνταριά κομμάτια, τα τύλιξε και πήγε να τα δείξει στους φωτισμένους κριτικούς που κάθονται κοντά στο Σηκουάνα. Και οι φωτισμένοι κριτικοί βγήκαν κι έγραψαν πως ο Θεόφιλος ήταν σπουδαίος ζωγράφος. Και μείναμε με ανοιχτό το στόμα στην Αθήνα. Το επιμύθιο αυτής της ιστορίας είναι ότι λαϊκή παιδεία δε σημαίνει μόνο να διδάξουμε το λαό αλλά και να διδαχτούμε από το λαό.

Θυμούμαι πάντα το Θεόφιλο όταν συλλογίζομαι τον Μακρυγιάννη. Σας έλεγα πως ο Μακρυγιάννης είναι από τις πιο μορφωμένες ψυχές του νέου ελληνισμού, το ίδιο πιστεύω και για το Θεόφιλο, αν η λέξη μόρφωση σημαίνει πνευματική μορφή. Κι αυτή η μόρφωσή τους είναι εξαιρετικά έντονη και δραστήρια. Είναι καταπλητική η έμφυτη ανάγκη που έχουν να εκφραστούν. Εκμηδενίζει όλες τις δυσκολίες. Θυμάται κανείς κάτι πεισματάρικα φυτά, που όταν πιάσει η ρίζα τους, προχωρούν γκρεμίζοντας φράχτες, σπάζοντας ταφόπετρες. Ο Μακρυγιάννης δημιουργεί έκφραση σε κάθε του ώρα. Και με πετραδάκια της θάλασσας (Β΄ 351) ακόμη κάθεται και γράφει την ιδέα του στο χώμα του περιβολιού του, και συμπληρώνει τη σκέψη της μέρας με τα όνειρα που βλέπει στον ύπνο του...

Ζωγραφική: Θεόφιλος

Θεόφιλος του Γαβριήλ Κεφάλα και της Πηνελόπης. Γεννημένος στη Βαρειά της Μυτιλήνης το 1868 ή το 1873, ήταν το πρώτο παιδί από τα οκτώ της οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν τσαγκάρης, ο πάππος του όμως από την πλευρά της μητέρας, ο Κωνσταντής Ζωγράφος ή Χατζημιχαήλ, ήταν επιτυχημένος αγιογράφος αλλά δεν συμπαθούσε διόλου τον Θεόφιλο.

Γράμματα δεν έμαθε, πώς θα μπορούσε άλλωστε ένα παιδί βραδύγλωσσο και ζερβό (αριστερόχειρας) να διαπρέψει στο σχολείο… 

Η «ανακάλυψη» του Θεόφιλου γίνεται πρώτα από τον ζωγράφο Γιώργο Γουναρόπουλο το 1925 ενώ στη συνέχεια γνωρίζεται με τον τεχνοκρίτη Στρατή Ελευθεριάδη (Τeriade), ο οποίος θα τον βοηθήσει λόγω και έργω. Λίγα χρόνια αργότερα όμως, το 1934, και ενώ δουλεύει παραγγελίες του Τeriade, θα αρρωστήσει, άγνωστο από τι, και θα πεθάνει μόνος στο σπιτάκι όπου έμενε. Κηδεύτηκε στο νεκροταφείο του Αγίου Παντελεήμονα αλλά ο τάφος του δεν υπάρχει πια.

Το 1976 το ελληνικό κράτος χαρακτήρισε ολόκληρο το έργο του Θεόφιλου ως «έργο ειδικής κρατικής προστασίας». Μια τιμή για τον «άνθρωπο-σύνδεσμο, τη ζωντανή παύλα που μας ενώνει με την πιο αυθεντική πλευρά του αγνοημένου εαυτού μας», όπως γράφει οΟδυσσέας Ελύτης.

Δύο περίοδοι, η πρώτη στον Βόλο και στα γύρω χωριά και η δεύτερη στη γενέτειρά του τη Μυτιλήνη, ορίζουν κυρίως τη ζωή και το έργο του. 

ΜΑΡΙΝΑ ΛΑΜΠΡΑΚΗ-ΠΛΑΚΑ
Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης
«Η υπερβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς»

Κατ΄ αρχάς δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πρόκειται για ναΐφ ζωγράφο. Έναν ασπούδαστο και άτεχνο καλλιτέχνη, ο οποίος όμως έχει ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία στο έργο του. Γιατί ο Θεόφιλος έκανε συνθέσεις με αξιοθαύμαστο τρόπο, είχε μια ισοτονική αρμονία στα έργα του και μετέφρασε χρωματικά την ελληνική ύπαιθρο με τρόπο που δεν κατόρθωσαν άλλοι ζωγράφοι. Για όλα αυτά τον εκτιμώ πολύ. Και δεν είναι περίεργο που τον λάτρεψε η γενιά του ΄30 αφού αυτός είχε υλοποιήσει τα ιδανικά της, χωρίς φυσικά να το ξέρει. Πρέπει όμως να κρατάμε τα πράγματα στο επίπεδό τους και να τοποθετούμε τους καλλιτέχνες στις σωστές τους διαστάσεις. Να σταματήσουμε να βλέπουμε τον Θεόφιλο δίπλα στον Παρθένη, στον Γύζη ή στον Μόραλη. Αυτό είναι λάθος. Ο Θεόφιλος είναι ο μόνος καλλιτέχνης του οποίου ολόκληρο το έργο έχει κηρυχθεί εθνική πολιτιστική κληρονομιά.